Kiedy należy zdecydować się na usunięcie zęba u dziecka?

Kiedy wypadają mleczaki? W idealnej sytuacji dopiero między 6, a 12 rokiem życia dziecka. Wówczas ich korzenie się rozpuszczają, zęby zaczynają się ruszać i w końcu ustępują miejsca swoim stałym odpowiednikom. Zdarzają się jednak przypadki, że mleczaki nie wypadają samoistnie, doczekując czasu swojej fizjologicznej wymiany. Dowiadujemy się bowiem, że naszą Pociechę czeka przedwczesna ekstrakcja zęba. Wyrywanie zębów mlecznych dla każdego szanującego się stomatologa jest prawdziwą ostatecznością. Podjęcie takiej decyzji zawsze jest poprzedzone wszelkimi możliwymi próbami odratowania zęba. Kiedy jednak należy zdecydować się na usunięcie zęba mlecznego u dziecka?

Usuwanie zębów mlecznych u dzieci z powodu próchnicy

Wedle statystyk, próchnica zębów króluje w zdecydowanej większości jam ustnych dzieci w Polsce. Obecnie, dotyka ona nawet co drugiego trzylatka, 85% sześciolatków i (o zgrozo!) ponad 90% osiemnastolatków! Patrząc na to, nikogo nie powinno dziwić, że to właśnie ona najczęściej ponosi winę za wyrywanie zębów mlecznych Naszych Pociech. Pozwól, że jednak uspokoję Cię – otóż nie każda próchnica oznacza wyrok skazujący na usunięcie zęba mlecznego u dziecka. Próchnica bowiem atakuje, a raczej „zjada” zęby począwszy od ich warstwy zewnętrznej – szkliwa. Początkowo, przybiera postać praktycznie niezauważalnej, matowej, kredowobiałej plamki, która z czasem staje się czarna. Następnie, próchnica dociera do kolejnej warstwy zęba – zębiny, wywołując już przy tym spore dolegliwości bólowe. Leczenie zainfekowanego zęba na tym etapie w zdecydowanej większości przypadków kończy się sukcesem. Problem pojawia się dopiero wówczas, gdy sprawę zbagatelizujemy, a bakterie próchnicotwórcze dotrą do samego środka zęba, a dokładniej do najbardziej unerwionej i unaczynionej tkanki, jaką jest jego miazga. Jeżeli taki ząb zachowuje oznaki żywotności, stomatolog próbuje go odratować wdrażając leczenie kanałowe i dodatkowo odpowiednią antybiotykoterapię. Jeżeli jednak struktura zęba została znacznie naruszona przez bakterie, a ilość pozostałych zdrowych tkanek jest niewielka, wówczas ekstrakcja zęba wydaje się nieunikniona. Usuwanie zębów mlecznych u dzieci często wynika również z powikłań zapalenia miazgi. Wśród nich wymienić można chociażby niedrożność kanałów zęba, zapalenie ozębnej w przypadku zębów wielokorzeniowych, zgorzel miazgi zęba czy nawet ropień na dziąśle. Wyrywanie zębów mlecznych w tym wypadku pozwala uchronić organizm dziecka przed dalszym rozprzestrzenianiem się bakterii. Te mogą bowiem za pośrednictwem krwi przedostać się do innych partii organizmu prowadząc do zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych czy sepsy.

Ekstrakcja zęba przetrwałego

Usunięcie zęba mlecznego u dziecka równie często może wynikać z obecności zębów przetrwałych. Mianem tym określa się mleczaki, które tkwią w jamie ustnej Malucha już po przewidywanym terminie ich fizjologicznej utraty. W normalnej sytuacji, ząb mleczny powinien wypaść samoistnie w momencie, gdy wykształci się ok 3/4 korzenia jego stałego odpowiednika. Gdy korona nowego zęba jest już częściowo widoczna, a mleczak jest wyjątkowo ruchomy, Twój Maluch może podjąć próbę samodzielnego usunięcia go. Oczywiście nie za pomocą klamki i nitki, bowiem metoda ta sprawia, że dziąsło po wyrwaniu zęba może zostać znacznie uszkodzone, ale w sposób bardziej konwencjonalny, za pomocą odpowiednich ruchów ręki. Jeżeli jest to z pewnych względów niemożliwe, wskazana jest ekstrakcja zęba przetrwałego w gabinecie stomatologicznym. Wyrywanie zębów mlecznych, które przetrwały, pozwala uniknąć takich konsekwencji, jak przerost i zapalenie dziąsła czy zmiana toru wyrzynania się zęba stałego. Ten drugi przypadek nieuchronnie może bowiem prowadzić do wad zgryzu takich jak zgryz krzyżowy. Warto dodać, że usunięcie przetrwałego zęba mlecznego u dziecka musi zostać poprzedzone zdjęciem radiologicznym, które pozwoli potwierdzić obecność zawiązka zęba stałego. Jeżeli go nie widać, wymagana jest natomiast konsultacja specjalistyczna.

Wyrywanie zębów mlecznych po urazach mechanicznych

Niekiedy zdarza się, że usunięcie zęba mlecznego u dziecka jest konieczne w przypadku jego urazu mechanicznego. W końcu nasze dzieci są bardzo ruchliwe, zdarza im się potknąć, przewrócić, bądź podczas gry w piłkę niefortunnie rzucić ją koledze czy koleżance w twarz. W takich sytuacjach może dojść do złamania korony zęba, w wyniku którego obnażona została jego miazga. Wówczas musimy odnaleźć utracony kawałek zęba, umieścić go w pojemniczku z solą fizjologiczną bądź mlekiem i jak najszybciej udać się do stomatologa. Ten, w pierwszej kolejności oczywiście podejmie wszelkie próby odratowania i rekonstrukcji takiego mleczaka. W większości przypadków wdrażane jest wówczas leczenie endodontyczne (kanałowe). Jeżeli jednak ten rodzaj terapii nie przyniesie zamierzonych efektów, konieczna będzie ekstrakcja zęba.

Usuwanie reinkludowanych zębów mlecznych u dzieci

Reinkluzja zęba to zaburzenie rozwojowe polegające na powolnym zagłębianiu się w wyrostku zębodołowym zęba mlecznego (dużo rzadziej – stałego). Zjawisko to zwane jest również zębem zatopionym, zagłębionym bądź zanurzonym z uwagi na fakt, że sprawia on wrażenie właśnie zagłębionego w dziąśle. Przypadłość ta jest niezwykle rzadka, bowiem dotyka około 1% dzieci w Polsce, a jedyną możliwością jest w jej przypadku usunięcie takiego zęba mlecznego u dziecka. Warto dodać, że reinkluzja może być zarówno częściowa (mleczak zanurzył się co najmniej do połowy wysokości sąsiadujących zębów), jak i całkowita (ząb w całości zagłębił się pod błoną śluzową dziąsła). Wśród przyczyn tej przypadłości można wymienić przebytu urazy zanurzonego zęba, zrosty między cementem korzeniowym a kością wyrostka zębodołowego, miejscową niewydolność tkanek przyzębia, uwarunkowania genetyczne oraz dysfunkcje i parafunkcje takie jak przetrwały niemowlęcy typ połykania. Usuwanie reinkludowanych zębów mlecznych u dzieci pozwala uniknąć takich powikłań, jak nachylenie zębów sąsiadujących w stronę zęba zatopionego, wydłużenie zęba przeciwstawnego czy zatrzymanie zęba stałego położonego pod mleczakiem zanurzonym bądź resorpcja jego korzenia.

Wyrywanie zdrowych zębów mlecznych

Warto nadmienić, że lekarz może zalecić usunięcie zęba mlecznego u dziecka, który w zasadzie jest całkiem zdrowy, nie uległ żadnemu urazowi i nic mu nie dolega. Z taką sytuacją na ogół mamy do czynienia przed podjęciem leczenia ortodontycznego, mającego na celu usunięcie dużych stłoczeń zębowych w buzi Naszej Pociechy. Takie leczenie wdraża się w okresie wczesnego uzębienia mieszanego, to znaczy, gdy Maluch posiada już pierwsze zęby stałe. Wyrywanie zębów mlecznych dokonywane jest wówczas seryjnie, co oznacza, że w odpowiednim czasie usuwa się określone mleczaki (m. in. kły), a następnie zęby stałe. Takie działanie pozwala zmniejszyć stłoczenie zębów i rozpocząć właściwe leczenie aparatem ortodontycznym.

Usunięcie zęba mlecznego - jak wygląda zabieg?

Choć wydaje się to wręcz abstrakcyjne, wyrywanie zębów mlecznych bardzo często przebiega zupełnie bezboleśnie i nie wymaga nawet znieczulenia miejscowego. Ząb stały wypycha bowiem swój mleczny odpowiednik, tym samym powodując resorpcję jego korzenia. Oznacza to, że w wielu przypadkach korzeń mleczaka uległ już znacznemu rozpuszczeniu i jest osadzony w zębodole całkiem luźno. Jeżeli natomiast usuwanie zębów mlecznych u dzieci odbywa się znacznie przed czasem ich fizjologicznej wymiany, a co za tym idzie ich korzenie jeszcze mocno „trzymają” mleczaka w dziąśle, ekstrakcja zęba wymaga takich samym procedur, jak w przypadku zębów stałych. Przede wszystkim należy wykonać zdjęcie rtg rzeczonego zęba, ażeby ocenić stan korzeni i ewentualne okołowierzchołkowe zmiany. Następnie, u Malucha dokonuje się znieczulenia miejscowego (najlepiej komputerowego), a jeżeli jest wyjątkowo zdenerwowany i bardzo obawia się zabiegu, znieczulenie to bywa poprzedzone sedacją wziewną, która pozwoli małemu Pacjentowi wyciszyć i uspokoić się. Pierwsze zęby mają to do siebie, że posiadają dosyć cienkie ściany i stosunkowo głęboko położone korzenie, co wymaga użycia specjalistycznych narzędzi. Dlatego też, wyrywanie zębów mlecznych odbywa się za pomocą specjalnych kleszczy, które minimalizują ryzyko uszkodzenia zęba. Usunięcie zęba mlecznego u dziecka dokonywane jest praktycznie jednym ruchem (tzw. esktrakcyjnym), co pozwala znacznie ograniczyć dyskomfort Małego Pacjenta. Gdy ekstrakcja zęba dobiegnie końca, stomatolog wkłada w miejsce usuniętego zęba gazik, który Maluch powinien zagryzać przez około 30 min.

Jak powinna wyglądać rana po wyrwaniu zęba?

Warto również dodać, jak powinna wyglądać rana po wyrwaniu zęba mlecznego. Otóż dziąsło po wyrwaniu zęba może być opuchnięte i obolałe, co zupełnie nie stanowi żadnego powodu do niepokoju. Dolegliwość ta ustępuje samoistnie. Zębodół, z którego został usunięty ząb wypełnia się krwią, która z czasem krzepnie. Skrzep jest nieodzownym elementem gojenia się rany, bowiem pełni funkcję bariery ochronnej i uniemożliwia przenikanie bakterii do pustego zębodołu. Jest początkowo czerwonego koloru, lecz z czasem przykrywa go delikatna błonka i staje się biały. Dziąsło po wyrwaniu zęba wstępnie zabliźnia się po upływie około tygodnia, natomiast całkowite wygojenie rany ma miejsce po upływie 18-21 dni. Czas gojenia jest w dużej mierze uzależniony od postępowania Małego Pacjenta, a dokładniej – od przestrzegania zaleceń stomatologa.

Jak nie powinna wyglądać rana po wyrwaniu zęba?

Jeżeli skrzep nie wytworzy się, lub w wyniku nieprzestrzegania zaleceń stomatologa wypadnie, istnieje bardzo duże ryzyko pojawienia się stanu zapalnego (tzw. suchy zębodół). Powikłanie to na ogół pojawia się między 2, a 4 dniem po zabiegu, a jego objawem jest bardzo silny, wręcz przeszywający ból, mogący promieniować w okolicę skroni, ucha czy oka. Dziąsło po wyrwaniu zęba w przypadku suchego zębodołu staje się natomiast bardzo wrażliwe na dotyk, może również pojawić się nieprzyjemny zapach z ust i zaburzenia smaku. Częstokroć, Pacjentowi towarzyszy również podwyższona temperatura, uczucie osłabienia oraz powiększenie węzłów chłonnych. Warto również dodać, jak wygląda rana po wyrwaniu zęba w sytuacji, gdy mamy do czynienia z suchym zębodołem. Otóż jest on wówczas pusty bądź wypełnia go nieprzyjemnie pachnąca masa o kolorze brunatno-szarym. Niekiedy zdarza się tak, że w miejscu po usuniętym zębie prześwituje kość zębodołu. Dolegliwości te nie ustępują samoistnie, ale wymagają szybkiej wizyty u stomatologa. Lekarz przepłucze chory zębodół, zaaplikuje lek przeciwbólowy oraz zapobiegający rozpadowi skrzepu, a na sam koniec zabezpieczy ranę specjalnym opatrunkiem.

Wyrywanie zębów mlecznych - wskazania po zabiegu

Choć usuwanie zębów mlecznych u dzieci jest nieskomplikowane i niezwykle szybkie, wymaga specjalnego postępowania nawet przez kilka dni po zabiegu, aby umożliwić formowanie się skrzepu i ograniczyć ryzyko możliwych powikłań. Przede wszystkim przez 2 godziny od wyjścia z gabinetu stomatologicznego Maluch nie powinien nic jeść ani pić. Do końca dnia należy również bezwzględnie powstrzymać go od spożywania gorących (a nawet ciepłych) posiłków i napojów. Wyłącznie chłodne, miękkie i bardzo delikatnie doprawione pokarmy powinny zresztą zawitać w jadłospisie Twojej Pociechy nawet na kilka dni po zabiegu. Dobrze jest również, aby dieta po ekstrakcji zęba uwzględniała to, co wszystkie dzieci lubią najbardziej, a więc lody 🙂 Ważne jest także, aby na ten czas uniemożliwić Maluchowi picie napojów z bidonów czy kubków ze słomką, gdyż te, wytwarzając podciśnienie w jamie ustnej mogą wypłukać skrzep. Usuwanie zębów mlecznych u dzieci może też spowodować obrzęk i ból dziąsła w okolicy rany. W tym przypadku, należy przyłożyć Dziecku zimny okład bądź specjalny kompres chłodzący na zewnętrzną stronę policzka bądź warg, w okolicę usuniętego ząbka. Ekstrakcja zęba wymaga ponadto odpowiedniej higieny jamy ustnej. Przez 12 godz. po zabiegu należy powstrzymać się od szczotkowania zębów, a przez całą dobę nie należy płukać ust, ażeby nie usunąć formującego się skrzepu. W następnych dniach wskazane jest mycie zębów dwa razy dziennie, oczywiście odpowiednio delikatne i z ominięciem okolicy rany pozabiegowej. Warto również dodać, że przez pierwsze 24 godz. po usunięciu ząbka, ślina Malucha może być podbarwiona krwią, co jest objawem w pełni naturalnym. Jeżeli wyrwanie zębów mlecznych zakończone było założeniem szwów, należy pamiętać o udaniu się po 7-10 dniach do stomatologa w celu ich usunięcia.

Wczesne usunięcie zęba mlecznego u dziecka - konsekwencje

Każdy ząb, bez względu na to czy jest mleczny czy stały, jest jednakowo cenny, pełni określone funkcje i posiada swoją rolę w zgryzie. Ponadto mleczaki, choć nie zdajemy sobie z tego sprawy, są niezwykle ważne dla rozwoju osadzonych tuż pod nimi zawiązków zębów stałych. Utrzymują bowiem dla nich miejsce w dziąśle oraz wskazują im odpowiedni kierunek wyrastania. Dlatego, usunięcie zęba mlecznego u dziecka zawsze jest ostatecznością, poprzedzoną zresztą próbami odratowania ząbka, ażeby jak najdłużej znajdował się w buzi Malucha. Co się zatem może stać, gdy leczenie zachowawcze nie odnosi pożądanych rezultatów i nasze Dziecko czeka przedwczesna ekstrakcja zęba? Otóż, w tej sytuacji, pozostałe zęby w buzi Naszej Pociechy zaczynają wędrować, rotować i wychylać się w kierunku pustej przestrzeni po usuniętym zębie. Wówczas skraca się łuk zębowy i zaczyna brakować miejsca dla mających się pojawić zębów stałych. Z racji tego, nowe zęby mogą wyrzynać się nieprawidłowo (tzn. krzywo lub poza łukiem zębowym), albo i nie pojawić się wcale. W rezultacie, zaburzona zostaje symetria łuku zębowego, powstają stłoczenia zębowe i rozwijają się wady zgryzu. To jednak nie koniec problemów. Po utracie mleczaka, Maluch niedokładniej rozdrabnia pokarmy, co może skutkować problemami trawiennymi. Częstokroć zmianie ulega również pozycja języka, przez co pojawiają się różnorakie zaburzenia wymowy (na ogół jest to seplenienie). Aby uniknąć powyższych problemów, wyrywanie zębów mlecznych zawsze powinno uwzględniać dalsze leczenie protetyczne Malucha. Kiedy przedwcześnie wypadają mleczaki, bądź kiedy z pewnych względów wskazane jest usuwanie zębów mlecznych u dzieci, warto jest rozważyć założenie ortodontycznego utrzymywacza przestrzeni. Jest to samodzielny, lub towarzyszący aparatowi ortodontycznemu element, który zabezpieczając wolną przestrzeń dla stałych ząbków, zapobiega przemieszczaniu się pozostałych zębów w buzi Dziecka. Utrzymywacz przestrzeni stanowi obecnie najlepszą metodę zapobiegającą wadom zgryzu w momencie przedwczesnej utraty zęba mlecznego.

.

Umów się na konsultację do jednego z naszych lekarzy

Wiemy jak ważne jest zdrowie Twojego dziecka, dlatego zrobimy wszystko aby mu pomóc!