Kamień nazębny u dzieci. Jak sobie z nim radzić?

Niezaprzeczalnym faktem jest, że zęby się brudzą. Od jedzenia, od picia, od palenia. Jakby było tego mało, czynią to w sposób ciągły, rozpoczynając ten proces praktycznie już po samym ich umyciu. Mimo najbardziej starannej higieny jamy ustnej i perfekcyjnego, regularnego mycia zębów, w końcu i tak przychodzi moment, że stają się one żółte. Pojawia się na nich miękki i lepki nalot, który z czasem twardnieje i przemienia się w kamień nazębny u dzieci. Jak to? U dzieci?! Oczywiście! Bo kamień na zębach, Drodzy Rodzice, nie jest domeną wyłącznie osób dorosłych. Zatem – jak usunąć kamień z zębów Naszych Pociech? I czy to jest bezpieczne?

Płytka nazębna, a kamień nazębny – różnice

Wbrew pozorom, płytka nazębna i kamień na zębach nie określają jednego, tego samego zjawiska. Mimo, że łączy je „efekt finalny” w postaci brudnych, żółtych zębów, są zgoła odmiennymi tworami i, jako takie, wymagają oczywiście odmiennego postępowania. Zatem – co jest czym? No więc płytka nazębna (osad nazębny, płytka bakteryjna) jest miękka, lepka i tworzy się na powierzchni zębów już po kilku godzinach od ich szczotkowania. I choć płytka może występować u różnych osób w różnych kolorach (białym, żółtym czy brązowym – w zależności od diety), zawsze znajdziemy ją w tym samym miejscu – to znaczy w przestrzeniach między zębami, w bruzdach zębów oraz wzdłuż linii dziąseł. Istotny jest również skład owej płytki, bowiem jak na porządną płytkę bakteryjną przystało, składa się ona w głównej mierze właśnie z… bakterii. Tak więc od 60 do nawet 80% jej zawartości stanowią bakterie próchnicotwórcze, a reszta to inne substancje zawarte w ślinie. Co ważne, w ślinie występują również sole mineralne, które po kilkudziesięciu godzinach zaczynają się w płytce nazębnej odkładać i twardnieć. Oczywiście stanie się tak, jeżeli w tak zwanym „międzyczasie” nie pozbędziemy się osadu i nie umyjemy zębów. Wówczas, płytka nazębna ulegnie mineralizacji i przekształci się w kamień nazębny u dzieci. Ten odkłada się i pod dziąsłem i nad nim, w tym drugim przypadku – zwłaszcza w okolicach ujścia dużych gruczołów ślinowych (na przedniej powierzchni górnych trzonowców i na tylnej siekaczy dolnych).

Płytka i kamień nazębny u dzieci – czemu powstają?

Najprościej jest napisać, że płytka i kamień na zębach powstają, gdy nie myjemy zębów. Tyle w teorii, bo w praktyce często okazuje się, że Nasze Dzieci myją zęby regularnie, a mimo wszystko, z czasem i tak pojawia się kamień nazębny. Czemu tak się dzieje? Bo regularność nie zawsze idzie w parze z dokładnością, a z tą, zwłaszcza u Maluchów bywa kiepsko. Dzieci nie posiadają dostatecznej sprawności manualnej by odpowiednio manewrować szczoteczką i skutecznie umyć sobie wszystkie powierzchnie zębów. Co za tym idzie, niektóre miejsca w trakcie mycia pomijają, a w tych, już po 2-3 dniach płytka bakteryjna przekształca się w kamień na zębach. W niektórych przypadkach kwestią bywa również nie tyle niedostateczna sprawność manualna Malucha, co specyficzne „warunki” panujące w jamie ustnej, które znacznie utrudniają domywanie zębów. To znaczy? Chociażby noszenie aparatu ortodontycznego, niewłaściwa budowa anatomiczna zębów czy szereg wad zgryzu (np. stłoczenia), które sprawiają, że dziecko nie jest w stanie do niektórych miejsc dotrzeć szczoteczką. U źródeł problemu, jakim jest kamień nazębny, poza niewystarczającą higieną jamy ustnej, wymienia się także dietę (duże ilości m. in. herbaty czy cukru), cukrzycę, czy nawet predyspozycje genetyczne. Kamień nazębny u dzieci w niektórych przypadkach może zatem wynikać z prostego faktu – że skłonność do niego posiadają również jego rodzice.

Kamień nazębny u dzieci – konsekwencje

Płytka nazębna czy tym bardziej kamień na zębach stanowią oczywiście duży problem natury estetycznej. Sprawiają, że na pięknym, śnieżnobiałym uśmiechu pojawia się skaza, w postaci żółtych czy nawet brązowych zębów. Kamień nazębny nie tylko zmienia kolor zębów, ale i przyczynia się do powstania halitozy, czyli nieprzyjemnego zapachu z ust, którego bardzo trudno jest się pozbyć. Dziecko czy osoba dorosła, która doświadcza tych wstydliwych problemów przestaje się uśmiechać. Staje się zamknięta w sobie, wycofana, traci wiarę w siebie. W niektórych sytuacjach, z obawy przed ewentualnymi komentarzami rozmówców, wycofuje się z wszelkich relacji społecznych. Kamień nazębny u dzieci czy osób dorosłych to jednak nie tylko problem natury estetycznej, ale przede wszystkim – stomatologicznej. O ile nadmiernie nagromadzona płytka nazębna „tylko” zwiększa ryzyko próchnicy, o tyle nieusuwany kamień nazębny może doprowadzić do jeszcze bardziej poważnego problemu, a mianowicie – do zapalenia przyzębia. Nagromadzony kamień na zębach drażni bowiem dziąsła, a z czasem, gdy doprowadzi do ich stanu zapalnego, może przyczynić się do obniżenia się linii dziąseł. To jednak nie koniec problemów. Gdy kamień nazębny nagromadzi się w bardzo dużych ilościach, zacznie naciskać na kość otaczającą nadmiernie brudny ząb. Sprawi tym samym, że kość ulegnie zanikowi, a rzeczony ząb straci swoje kostne podparcie i zacznie się ruszać. Co to oznacza? Ano to, że w skrajnych przypadkach kamień nazębny może doprowadzić do utraty zęba czy nawet kilku zębów.

Jak usunąć kamień z zębów?

Jak pozbyć się kamienia na zębach i osadu nazębnego? O ile miękką płytkę bakteryjną jesteśmy w stanie usunąć samodzielnie za pomocą szczoteczki do zębów, o tyle usuwanie kamienia nazębnego jest możliwe tylko podczas profesjonalnej higienizacji dokonywanej w gabinecie stomatologicznym. Zabieg ten wykonywany jest przez dyplomowaną higienistkę stomatologiczną, bądź przez samego dentystę. A jakie czynności wchodzą w skład takiej higienizacji? To już zależy od stanu jamy ustnej Pacjenta (a dokładniej – od tego, czy kamień na zębach pojawia się w dużych ilościach) i decyzji lekarza. Generalnie, pełen „pakiet” higienizacji zawiera skaling, piaskowanie, polerowanie (polishing) i lakierowanie (fluoryzację), jednak w przypadku Małych Pacjentów na ogół nie wykonuje się wszystkich tych kroków. Zanim wyjaśnimy dlaczego, przejdźmy do omówienia poszczególnych zabiegów. Jak pozbyć kamienia na zębach, a jak osadu?

Skaling, czyli usuwanie kamienia nazębnego

Usuwanie kamienia nazębnego odbywa się najczęściej za pomocą skalera ultradźwiękowego, znacznie rzadziej – skalera ręcznego. Skaler ultradźwiękowy generuje wysokiej częstotliwości drgania, które przenoszone są na specjalną końcówkę skalera. Ta, przykładana do powierzchni zębów sprawia, że kamień nazębny u dzieci czy osób dorosłych zostaje wprawiony w drgania, w efekcie których pęka, ulega rozbiciu i odpada. Warto dodać, że usuwanie kamienia nazębnego wykonywane jest w strumieniu rozpylonej wody, która podczas zabiegu jest odsysana wraz z resztkami kamienia. A po co woda? Jej celem, w głównej mierze jest schładzanie końcówki, która zostając wprawiona w drgania zaczyna się grzać. Obecność wody przyczynia się jednak do jeszcze jednego, bardzo korzystnego zjawiska, a mianowicie – do kawitacji. Dzięki wodzie wytwarzają się bowiem tysiące mikropęcherzyków, które, wprawione w drgania, osiągają bardzo dużą energię kinetyczną. A co to oznacza? Ano to, że działają silnie bakteriobójczo. Usuwanie kamienia nazębnego, a więc skaling, jest zabiegiem bezbolesnym, chociaż w przypadku występowania kamienia poddziąsłego może się zdarzyć, że Pacjent będzie odczuwać pewien dyskomfort. W tej sytuacji, stomatolog przed rozpoczęciem zabiegu może dokonać znieczulenia miejscowego. A jakie są efekty skalingu? Kamień nazębny u dzieci staje się przeszłością, a Mały (czy też i duży) Pacjent na nowo odkrywa wszystkie swoje zęby. Skaling usuwa bowiem kamień nazębny nie tylko z powierzchni zębów, ale i również z przestrzeni pomiędzy nimi, w efekcie czego zęby zostają od siebie „rozdzielone”, co wyczuwamy chociażby przejeżdżając po nich językiem. A jak często powinniśmy umawiać się na usuwanie kamienia nazębnego? Jest to w głównej mierze kwestią indywidualną, jednak za normę uznaje się wykonywanie zabiegu przynajmniej raz do roku. A czy skaling wykonuje się u Małych Pacjentów z uzębieniem mlecznym? To już zależy od ilości, w jakiej występuje kamień nazębny u dzieci. Jeżeli jest go na mleczakach dużo – jak najbardziej. Generalnie nie istnieją żadne przeciwwskazania do zabiegu skalingu w przypadku Małych Pacjentów.

Piaskowanie, czyli usuwanie osadu

Piaskowanie pozwala usunąć osad nazębny i powierzchowne przebarwienia, pozostałe po skalingu. Zabieg ten wykonywany jest za pomocą piaskarki stomatologicznej, która uwalnia ze swojej końcówki strumień wody pod ciśnieniem z dodatkiem drobin czyszczących (wodorowęglan bądź dwuwęglan sodu) i powietrza. „Piasek” ten dociera dociera do najbardziej newralgicznych i tym samym niedostępnych miejsc w jamie ustnej, to znaczy do przestrzeni między zębami czy bruzd znajdujących się na ich powierzchni. Zużyty proszek jest natomiast odsysany z buzi Pacjenta za pomocą ssaka. Piaskowanie zębów jest zabiegiem bezbolesnym, jednak może podrażniać dziąsła i wywołuje pewien dyskomfort z racji specyficznego, słonawego smaku piasku dentystycznego w ustach. Właśnie dlatego, piaskowania najczęściej nie wykonuje się u Małych Pacjentów. Inną przyczyną takiego stanu rzeczy jest fakt, że zabieg ten pozwala usunąć osad nazębny powstały w wyniku spożywania dużej ilości herbaty, kawy, wina czy palenia papierosów. A z takimi w przypadku dzieci na ogół nie mamy do czynienia.

Polerowanie, czyli wygładzanie zębów

Polerowanie (polishing) skutecznie usuwa pozostałe przebarwienia oraz niewielkie drobinki osadów, które utrzymały się na zębach po wcześniej wykonanych zabiegach. Ponadto zabieg ten wygładza powierzchnię zębów sprawiając, że w przyszłości, na szkliwie zanieczyszczenia nie będą się tak łatwo osadzać. Samo polerowanie polega na rozprowadzeniu na powierzchni zębów specjalnej pasty polerskiej, która dodatkowo posiada właściwości czyszczące. Następnie zęby czyści się specjalną gumową końcówką lub szczoteczką dentystyczną. Zabieg ten jest bardzo szybki, zupełnie bezbolesny i sprawia, że zęby stają się gładkie i błyszczące. Polerowanie standardowo wykonuje się po skalingu i piaskowaniu, jednak w przypadku Małych Pacjentów zabieg ten wykonywany jest zamiast piaskowania. Bywa również, że w przypadkach, gdy kamień na zębach Malucha jest znikomy, polerowanie stanowi jedyną procedurę wykonywaną w ramach higienizacji.

Lakierowanie, czyli zabezpieczanie zębów

Lakierowanie (fluoryzacja) zapobiega powstawaniu próchnicy, wzmacnia szkliwo, wspomaga jego remineralizację i tworzy na powierzchni zębów barierę utrudniającą powstawanie osadu i kamienia nazębnego. Ponadto, zabieg ten pozwala skutecznie zwalczyć nadwrażliwość zębów. Samo lakierowanie polega na nałożeniu na oczyszczoną powierzchnię zębów specjalnego preparatu w postaci lakieru, pianki lub żelu o wysokim stężeniu fluoru. Fluoryzacja stanowi na ogół ostatni etap higienizacji. Warto również dodać, że jest szczególnie wskazana w przypadku mleczaków, które są słabiej zmineralizowane i co za tym idzie bardziej podatne na próchnicę niż zęby stałe. Z racji tego, stomatolodzy zalecają przeprowadzanie zabiegu dwa razy do roku. Z uwagi na ten fakt, lakierowanie wykonywane jest również jako samodzielny zabieg, niezłączony z higienizacją zębów u dzieci.

Jak pozbyć się kamienia na zębach? Wnioski

Jak już wspomnieliśmy wcześniej, całkowite usunięcie osadu nazębnego podczas codziennego mycia zębów jest praktycznie niemożliwe. Nawet jeśli wspomagamy Naszą Pociechę w tej czynności zdarzają się newralgiczne miejsca, z których płytka bakteryjna nie zostanie usunięta, bądź w których, przez dłuższy czas będą zalegać resztki pokarmowe. Właśnie dlatego tak ważne są regularne wizyty higienizacyjne Małego Pacjenta u dentysty. Pozwolą one pozbyć się problemu, zanim jeszcze miękka płytka nazębna przekształci się w twardy i trudny do usunięcia kamień na zębach. Higienizacja ponadto traktowana jest jako jeden z elementów profilaktyki stomatologicznej, pozwalającej uchronić Malucha przed groźną i szczególnie niebezpieczną dla mleczaków próchnicą. Usuwanie kamienia nazębnego u Małych Pacjentów znacząco różni się od higienizacji, wykonywanej w przypadku osób dorosłych. W zależności od tego, w jakich ilościach kamień nazębny u dzieci występuje, stomatolodzy podejmują decyzję z jakich procedur higienizacja będzie się składać. Jeżeli problem jest niewielki – oczyszczają i polerują ząbki specjalną pastą polerską i szczoteczką, a następnie lakierują powierzchnię zębów. Jeżeli problem jest większy – usuwanie kamienia odbywa się za pomocą skalera ultradźwiękowego, a dopiero później zęby są polerowane i lakierowane.

.

Umów się na konsultację do jednego z naszych lekarzy

Wiemy jak ważne jest zdrowie Twojego dziecka, dlatego zrobimy wszystko aby mu pomóc!